Andrew Carnegie

 

Andrew Carnegie (ur. 25 listopada 1835 w Dunfermline w Szkocji, zm. 11 sierpnia 1919 w Nowym Jorku), Amerykanin szkockiego pochodzenia, przemysłowiec, jeden z najbogatszych ludzi swego czasu na świecie. Swojego bogactwa użył dla stworzenia wielu instytucji o znaczeniu dla kultury i nauki.

Miał 12 lat, gdy rodzice zdecydowali się emigrować do Stanów Zjednoczonych. Osiedli w Allegheny City (dzisiaj przedmieście Pittsburgha) w Pensylwanii. Młody Carnegie zaczął od pracy w przędzalni bawełny, a następnie został roznosicielem telegramów. Gdy miał 17 lat wykształcił się na operatora-telegrafistę, a w 1853 roku został urzędnikiem telegrafu linii kolejowej Pennsylvania Railroad. Po jakimś czasie został sekretarzem jednego z dyrektorów linii, Thomasa Scotta, dzięki któremu szybko awansował dochodząc do stanowiska kierownika wydziału. W okresie wojny secesyjnej pomagał organizować łączność telegraficzną oraz dostawy szyn kolejowych dla armii Unii.

Pracując dla kompanii kolejowej Carnegie zaczął skupować akcje firm stalowniczych (przede wszystkim Keystone Bridge Company budującej mosty kolejowe), naftowych i fabryk wagonów (głównie Woodruff Sleeping Car Company). Znakomite wyniki tych firm na giełdach pozwoliły mu (w roku 1865) odejść z Pennsylvania Railroad i uruchomić własny interes. Przewidywał, że zapotrzebowanie na stal będzie w następnych dziesięcioleciach wzrastać, w czym upewnił się podczas podróży do Europy w roku 1873.

W latach 1880 stalownie Carnegie’go (w tym zakupiona przezeń w 1883 r. Homestead Works, jedna z największych w USA) przyniosły miliony dolarów dochodu. Wkrótce wykupił większość akcji firmy zajmującej się sprowadzaniem do USA i przeróbką liści koki, założoną przez Henry’ego C. Fricka. Biznesmeni zostali partnerami, a gdy w 1892 r. Carnegie połączył trzy swoje największe stalownie w koncern pn. Carnegie Steel Company, Frick został jego dyrektorem, odpowiedzialnym za produkcję bieżącą. Sam Carnegie zajmował się inwestycjami i planowaniem długofalowym.

Rozbudowie przemysłu towarzyszyła też rozbudowa transportu, w którym to celu Carnegie zlokalizował swe zakłady w pobliżu Wielkich Jezior i zbudował całą flotyllę jeziorowców do przewozu zarówno surowców jak i gotowych wyrobów do Nowego Jorku, Detroit i Chicago.

Sukces finansowy Carnegie’go był możliwy dzięki jego zmysłowi inwestycyjnemu i umiejętności doboru pracowników. Nawet w okresach kryzysów gospodarczych (1873-1879 i 1883), gdy większość firm odnotowywała poważne straty lub wręcz upadała, Carnegie rozwijał swoje interesy z niezmiennym powodzeniem.

W roku 1892 w największej stalowni koncernu wybuchł strajk spowodowany obniżce stawek pracowniczych. Frick zareagował gwałtownie: odmówił jakichkolwiek rozmów ze związkami zawodowymi, sprowadził łamistrajków, a dla ich ochrony uzbrojonych strażników z agencji detektywistycznej Pinkertona. Doszło do zamieszek, padły strzały, zginęło 7 osób. Do akcji wkroczyła milicja stanowa, która przywróciła porządek. Robotnicy, którzy w większości wystąpili ze związków zawodowych, wrócili do pracy na nowych, gorszych warunkach.

Carnegie przebywał w tym czasie na wakacjach w Szkocji i zbył całą sprawę milczeniem. Krytykowano go za to, bowiem wcześniej niejednokrotnie deklarował swe poparcie dla związków zawodowych mieniąc się obrońcą praw pracowniczych.

Gdy w roku 1901 Carnegie zdecydował się przejść na emeryturę uważany był powszechnie za największego bogacza na świecie. Jego majątek obliczano na ponad 500 milionów dolarów (sprzedał Carnegie Steel Corporation przemysłowcowi J. Pierpoint Morganowi za 60 milionów).

Po odejściu Carnegie’go Morgan i inni stalownicy utworzyli istniejący do dziś ogromny koncern United States Steel Corporation, oddając ogromne usługi krajowi podczas II wojny światowej. Tymczasem Carnegie zajął się pisarstwem. W wydanym w roku 1889 eseju zat. „Wealth” przedstawił swój zamysł użycia nadwyżek fortuny na cele społeczne. Napisał także kilka książek jak Triumphant Democracy (1886), The Empire of Business (1902), Problems of Today (1908) i Autobiography of Andrew Carnegie (1920 – pośmiertnie).

Carnegie uważał, że praca uszlachetnia. Twierdził nadto, że ludzie bogaci powinni oddawać nadwyżki swych fortun na cele społeczne. Był przeciwnikiem dobroczynności; uznawał, że pomóc innym można tylko poprzez ułatwianie zdobywania wiedzy. W rezultacie, na różne cele, wydał ponad 350 milionów dolarów. M.in. pieniądze te zostały spożytkowane na założenie około 2 500 bibliotek publicznych na całym świecie Carnegie libraries. Sfinansował również budowę słynnej dzisiaj sali koncertowej w Nowym Jorku – Carnegie Hall. Istniejący obecnie Carnegie-Melon University w Pittsburghu powstał na bazie kompleksu szkół technicznych założonych przez niego. Instytut Carnegie’go w Waszyngtonie powstał za jego pieniądze w celu poszerzania wiedzy z zakresu nauk przyrodniczych i fizyki.

Komisja Carnegie Hero Fund przyznaje nagrody za męstwo; fundacja jego imienia zapewnia dodatki emerytalne nauczycielom akademickim; organizacja Endowment for International Peace walczy o pokój na całym świecie, a Carnegie Corporation of New York zapewnia fundusze na badania z zakresu pedagogiki w tym mieście.

wikipedia.pl

Ta strona została znaleziona dzięki :

  • frick carnegie
 

Tagi

Powiązane

  • No Related Posts